Accueil » Chronique » Patra-baventy mamonto ny tany
Chronique

Patra-baventy mamonto ny tany

«Fahavaratra ny andro, Orana no manjaka ety»: «Ratsy ny andro», hoy ry Mahaleo, «petsapetsa lava, izay rehetra hitanao». Sambany aho tsy mitovy hevitra amin-dry zalahy. Ilaina mihitsy ny orana. Aleo petsapetsa lava toy izay karakaina mandava-taona.

Soa fa mifanojo amin’izany ity hiran’i Dama ity:

Nahoana kay

Ny olona ety no noana fahavaratra

Ny tanin’izy ireo

Dia tany halan’orana

«Noana fahavaratra» satria ny «tany halan’orana». Anontanio ry zareo any Atsimon’ny Nosy. Vola sesehena no nato­- baka tany, efa enimpolo taona izao, fa toa tsetsefin’ny fasika hatrany hatrany ny pitipiti-drano sy herikerika: «Nahoana kay»?

Betioky, Ampanihy, Tsihombe, Ambo­- vombe, Amboasary… Arivo kilometatra hono no ton talin’ny lalana amin’ny Fivondronana Betioky sy Ampanihy: 364 km no azo aleha mandavataona fa ny 536 km saro-dalana rehefa Fahavaratra ary 95 km tena tsy azo aleha rehefa avy ny orana. Avy izany ny orana: aiza ny dobo na farihy hanangonana ny rotsak’ orana tsy ho very an-driaka fotsiny? Sitrany ihany koa manamando ny rivotra, hi teraka rahona, hamon to ny tany, hanondraka ny ala. Mba tsy halan’orana intsony.

Ny andro tena «ratsy» dia rivotra mifofo­- fofo sy vara-datsaka, fa raha mbola kotroka maredona sy tselatra mandrovitra ny aizina, fomba nentin-drazan’ny volon’andro Fahavaratra. Raha ny rivo-doza, fomban’ny Ranomasimbe Indiana misy an’i Mada­- gasikara. Indraindray, izay mety ho matetika atsy ho atsy, ny rivotra tondroi-molotra ho loza no hany sisa hanondraka ny zava­- boary kilan’ny doro-tanety sy matin’ny tevy ala.

Mahonena loatra ny ony ritra sy ny riana karaobato sisa. Efa tamin’ny 1912 Rajonah Tselatra (1863-1931) no nanoratra izao: «Ny lanitra madio tsy misy rahona tsy hahazoana orana indray mitete. Avelao ihany hisamboaravoara ho tezitra ny rahona, fa amin’izay no hahalatsahan’ny soa nofihininy. Ny ranonorona dia mahasoa avokoa: fa raha kely, mananatra ny olona hamboly hazo; raha antonony, maro ny olona tsy ho mosarena; raha be loatra, manaitra ny olona hamboatra ny fefiny».

Ny doro-tanety no fahavalo mandripaka ny manan’aina tanisain’Ny Avana Ramanan­- toanina (1891-1940): «hazo madinika sy alam-boaroy, fialokalofan’ny andiantsipoy; alan-jojoro singanin’ny herana, arosy mandalo, tsiriry miserana». Soa samy resy lahatra fa «ny patra-baventy mamonto ny tany» ary lasa fanantenana sy hataka «ny ora mijojo manao torirahona, ka toa tsy hisava fa mandra-maraina».

Omentsika ho faranan-dRabearivelo (1901-1937):

Mijononoka moramora ny orana avy hariva

Ny alina madiva

Hamonto an-torimaso ny lanitra sy tany.

Commenter

Ce formulaire recueille votre nom et adresse e-mail afin que nous puissions valider votre commentaire. Veuillez consulter notre politique de confidentalité afin de prendre connaissance sur la façon dont nous protégeons vos informations.
Je consens à ce que L'Express de Madagascar collecte mon nom et email..

Cliquez pour commenter

Voir aussi